กลุ่มส่งเสริมและพัฒนาการผลิต

การส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีในการผลิตและการบริหารจัดการสินค้าเกษตร

                    การผลิตทางการเกษตรในปัจจุบันได้มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบจากเดิมเป็นอย่างมาก จากบริบทที่เปลี่ยนแปลงไปของภาวะเศรษฐกิจ และสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ทำให้การส่งเสริมการเกษตรต้องปรับตัวให้ทันต่อสถานการณ์ จากแผนพัฒนาการเกษตรในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ.๒๕๖๐-๒๕๖๔) ได้มุ่งเน้นการพัฒนาภายใต้วิสัยทัศน์ “ภาคเกษตรก้าวไกลด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม ตลาดนำการผลิต ชีวิตเกษตรกรมีคุณภาพ ทรัพยากรการเกษตรมีความสมดุลและยั่งยืน” โดยมีแนวทางการพัฒนาเกษตรกรให้มีการรวมกลุ่มในชุมชน เพื่อผลักดันการดำเนินงานในรูปแบบธุรกิจเกษตรที่พึ่งตนเอง และพึ่งกันเองได้ในชุมชนอย่างยั่งยืน ร่วมกับการบริหารจัดการสมัยใหม่ โดยส่งเสริมการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรรมด้านการเกษตรที่มีศักยภาพและมีความเหมาะสมกับพื้นที่มาสนับสนุนการผลิตสินค้าเกษตร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าได้ตลอด  ห่วงโซ่อุปทาน ภายใต้หลักการตลาดนำการผลิต                     
                        กรุงเทพมหานคร มีสินค้าข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ โดยมีเกษตรกรผู้ปลูกข้าวประมาณ ๓,๓๐๐ ครัวเรือน พื้นที่เพาะปลูกข้าว ๘๒,๐๐๐ ไร่เกษตรกรส่วนใหญ่ใช้วิธีปลูกข้าวแบบนาหว่านน้ำตม อัตราการใช้เมล็ดพันธุ์ ๒๕-๓๐ กิโลกรัมต่อไร่ มีการปุ๋ยเคมีและสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชเช่นเดียวกับเกษตรกรในจังหวัดอื่นๆ ซึ่งต้นทุนการผลิตอยู่ที่ไร่ละ ๓,๐๐๐-๔,๐๐๐ บาทต่อไร่ และราคาที่เกษตรกรได้รับอยู่ที่ ๖,๕๐๐-๗,๕๐๐บาทต่อตัน แม้ว่าเกษตรกรจะได้รับความรู้ด้านการผลิตข้าวคุณภาพ การผสมปุ๋ยใช้เอง การผลิตและใช้สารชีวภัณฑ์ในนาข้าว เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิตไปปฏิบัติตาม แต่ยังคงเผชิญกับหลายปัญหา ทั้งปัญหาข้าววัชพืชที่มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว   มีการแก่งแย่งธาตุอาหารได้ดีกว่าข้าวปลูก ทำให้เกษตรกรต้องเสียต้นทุนการผลิตเพิ่มมากขึ้น และปัจจุบันพื้นที่การเกษตรส่วนใหญ่ได้รับผลกระทบจากปัญหาข้าววัชพืชในวงกว้าง แนวทางหนึ่งที่จะสามารถลดปัญหาข้าววัชพืชได้ คือการปรับเปลี่ยนวิธีการปลูก มาใช้ระบบการผลิตข้าวคุณภาพด้วยวิธีการแบบประณีตโดยใช้นวัตกรรมเครื่องหย่อนกล้าข้าวซึ่งเป็นทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับเกษตรกร
                        นอกจากนี้ปัญหาหมอกควันรวมทั้งฝุ่นละอองขนาดเล็กหรือ PM 2.5 สูงเกินค่ามาตรฐาน ยังเกิดผลกระทบโดยตรงด้านสิ่งแวดล้อม ปัญหาด้านสุขภาพ ปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ และทำให้ลดทัศนวิสัยในการมองเห็นทำให้เกิดอุบัติเหตุอันตรายในท้องถนน สาเหตุหนึ่งเกิดจากการเผาเศษวัสดุเหลือใช้ในไร่นาและการเผาป่าไม้เพื่อเตรียมที่ทำการเกษตร ฟางข้าวและตอซังข้าวเป็นผลพลอยได้หลังจากการเก็บเกี่ยวและนำเมล็ดข้าวออกแล้ว ซึ่งเป็นวัสดุที่ย่อยสลายง่าย หากมีการไถกลบตอซังข้าวจะทำให้ดินมีคุณสมบัติทางกายภาพ ทางเคมี และทางชีวภาพดีขึ้น มีธาตุอาหารหลักและธาตุอาหารรองที่เป็นประโยชน์ต่อดิน ทำให้ต้นข้าวเจริญงอกงามให้ผลผลิตดี ลดการใช้ปุ๋ยเคมีเนื่องจากอินทรียวัตถุในดินที่มีมากขึ้น นอกจากช่วยทำให้ดินดีแล้ว ยังมีการนำฟางข้าวไปใช้ประโยชน์ในด้านอื่นๆ เช่น ใช้เป็นอาหารหยาบสำหรับเลี้ยงโค ทำปุ๋ยหมัก วัสดุคลุมดิน ทำเยื่อกระดาษ เป็นต้น เพื่อให้เกษตรกรตระหนักถึงผลกระทบจากการเผาฟาง ชี้ให้เห็นถึงข้อดีของการไถกลบตอซังพืชที่สามารถช่วยปรับปรุงสมบัติทางกายภาพ ทำให้ดินโปร่ง ร่วนซุย ง่ายต่อการเตรียมดิน เพิ่มธาตุอาหารทางเคมีตรงตามที่พืชต้องการ ต้านทานความเป็นกรด-ด่าง และยังช่วยเพิ่มปริมาณจุลินทรีย์ในดิน อีกทั้งนำฟางข้าวไปใช้ประโยชน์ในด้านอื่นๆ เช่น คลุมดินทำปุ๋ยหมัก ปุ๋ยอินทรีย์ไว้ใช้เอง หรืออัดฟางก้อนไปขายเพื่อเป็นอาหารสำหรับเลี้ยงโค นอกจากนี้สามารถนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จากฟางข้าว เพื่อสร้างรายได้เสริมทดแทนการเผาอีกด้วย  การทำเกษตรปลอดการเผาด้วยการไถกลบตอซัง และนำฟางข้าวที่เหลือทิ้งมาอัดเป็นฟางก้อนเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกรด้วยเครื่องจักรกลการเกษตร จะช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทางอากาศซึ่งหลังการเก็บเกี่ยวข้าว เศษวัสดุเหลือใช้จากนาข้าวทั้งฟางข้าวและตอซังข้าว ซึ่งสิ่งเหล่านี้เป็นประโยชน์ต่อชาวนาเป็นอย่างมาก หากเกษตรกรมีการใช้เครื่องจักรกลการเกษตรเข้ามาใช้งานอย่างครบวงจร ในส่วนของฟางข้าว เกษตรกรสามารถเพิ่มมูลค่าของฟางข้าวได้ด้วยการอัดฟางข้าว โดยก้อนฟางเหล่านี้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการเลี้ยงสัตว์อาทิ โคนม โคเนื้อ สัตว์เคี้ยวเอื้องเพื่อการพาณิชย์ ช่วยให้เกษตรกรลดต้นทุนสำหรับฟาร์มโคเนื้อ ตลอดจนสร้างรายได้เสริมด้วยการใช้เครื่องอัดฟางอีกด้วย
                          สำนักงานเกษตรพื้นที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งมีภารกิจในการส่งเสริมและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตร ที่มีความเหมาะสมกับพื้นที่กรุงเทพมหานคร เพื่อพัฒนากลุ่มเกษตรกรให้มีองค์ความรู้ด้านการผลิตข้าวคุณภาพ และนำเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาขยายผลเป็นแหล่งเรียนรู้การผลิตข้าวคุณภาพดีของกรุงเทพมหานครโดยจากการดำเนินการวิเคราะห์ศักยภาพความเหมาะสมของเทคโนโลยีในการผลิตและการบริหารจัดการสินค้าเกษตรในพื้นที่รวมถึงบริบททั่วไป สามารถจัดหมวดหมู่เทคโนโลยีที่ใช้ในการถ่ายทอด 3 ประเภทดังนี้
1) เทคโนโลยีก่อนการผลิต
เครื่องย่อยฟางข้าว

2) เทคโนโลยีระหว่างการผลิต
– ‘Getztrac’ แอปพลิเคชั่น
เครื่องหย่อนกล้าข้าว

3) เทคโนโลยีหลังการเก็บเกี่ยว
เครื่องอัดฟาง